Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı Dr. Sait Çal, “Benlerin çıkması genetik olarak kodlandığından engellenemez, ancak ‘ben’ çıktıktan sonra kontrol edilebilir. Önceden varolan benlerde renk koyulaşması, birdenbire büyüme, kanama, etrafının kızarması, yakın çevresinde yeni küçük koyu benlerin çıkması veya şeklinin değişmesi, simetrisinin bozulması gibi değişimler görülürse doktara başvurulmalıdır.” dedi.

Benlerden kaynaklanmayıp direkt kanserleşen başka türde cilt kanserlerinin de bulunduğunun altını çizen Dr. Çal; “Bunlarında çoğu güneş etkisi ile ortaya çıkmaktadır. Genellikle burun ile, kulak memesine çizilen çizginin üst kısmında yer alırlar. Küçük ortası kabuklu, deriden kabarık veya çökük yaralardır. Bu yüzden özellikle bu bölgelerde iyileşmeyen yara var ise bu önemlidir ve deri hastalıkları uzmanına gidilmesi gerekir.” diye konuştu.

Ozon delinmesi ile artan güneş ışınlarından korunmanın gerektiğini belirten Sait Çal, Özellikle yazın, 6 aylıktan itibaren bütün yaşlarda bir güneşten koruyucu kullanılmalıdır. Güneşten koruyucunun faktörü ve önemi yaşla ve cildin beyazlığı ile artmalıdır. 20′li yaşlarda ve sonrasında koyu tenli kişilerin 15 faktörlü, açık tenlilerin 30 ve üstü faktörlü bir koruyucu kullanması sağlıklı olur. Bu da olası kırışıklıklardan ve güneş leke ve hasarlarından da koruyacaktır. Güneşten koruyucu seçerken kozmetik açıdan uygun olması için yağsız, genellikle losyon formunda ürün seçilmelidir.

GÜNEŞ IŞINLARINA DİKKAT
Mutluluk hormonlarını harekete geçiren, mutlu olmamızı sağlayan güneş ışınları, bağışıklık sistemimizi güçlendirirken, kemiklerimiz için de gerekli olan D vitaminini sağlar. Ancak güneşin, hayatımızı zehir edebilen yönleri de var. Bunların arasında güneş çarpması, deri lekeleri, güneş alerjisi, cilt kanserlerini sayılabilir. Güneşten koruyan ürünler bilinçli kullanılmalıdır. Erişkinler deri tiplerine göre farklı koruyan faktör içeren ürünler kullanırlar, ancak çocuklarda deri tipine bakılmaksızın yüksek faktörlü ürünler kullanılmalıdır.

Güneşten koruyan ürünler, güneşe çıkmadan yarım saat önce deriye uygulanmalıdır. Deriye yeterli miktarda ve kalınlıkta sürülmelidir. Güneşten koruyan ürünler deriye eşit miktarda yedirilerek ve gerekirse; sık havuza veya denize girmek, havlu ile kurulanmak ve terlemek gibi durumlarda gün boyunca uygulanmalıdır. Yüz, omuz, ense ve boyun gibi daha yoğun olarak güneş ışınlarından etkilenen bölgeler sürekli güneşten koruyan ürünler kullanılarak korunmalıdır. Tedavi amacı ile doktor tarafından verilen kimi ilaçlar (antibiyotikler, doğum kontrol ilaçları vb.) derinin güneş ışınlarına karşı duyarlılığını artırmaktadır. Bu durumda kişi doktorun önerileri doğrultusunda güneşten korunmalıdır.

AŞIRI BRONZLUK CİLT KANSERİNİ TETİKLİYOR
Son yapılan bilimsel araştırmalar, bronzlaşma ile cilt kanseri arasında doğrudan bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Bu bağlamda yaz aylarında sağlıklı bronzlaşma yöntemleri konusunda kamuoyunu uyaran sağlık örgütleri, çocukların ve açık tenli kişilerin güneş ışığından korunması gerektiğine dikkat çekiyor. Kanser riski yanında güneş cildde erken yaşlanmaya neden olmaktadır. Uzun süren güneş banyoları, deride zaman içerisinde incelme, elastikiyetin bozulması (kırışıklık), kuruluk, pigmentasyon değişikliği, kılcal damarların belirginleşmesi, fotoyaşlanma ve deri kanserinin oluşma riskinin artmasındaki mekanizmadır. Deri kanserine yakalanan hastaların geçmişlerinde, özellikle çocukluk dönemlerinde iki veya üç kez ciddi güneş yanıklarına maruz kaldıkları görülmüştür. Körpe ciltlerin yüksek koruma faktörlü kremlerle, şapka ve giysilerle korunmaları şarttır.

INCOGNITO LINGUAL TEDAVİ
Yetişkinlerde ve gençlerde çapraşık dişlerin ortodonti tedavi sürecinde kullanılan incognito, dünyada en yaygın şekilde kullanılan lingual tedavi sistemidir. Dişlerimizin arka yüzeylerinin fizyolojik yapısından kaynaklanan girinti çıkıntılardan dolayı hem klinikte indirekt uygulamayı hem de laboratuar aşamalarını gerektirir. Özellikle estetik görünüm açısından kaygı taşıyan tüm hastalarda kullanılabilir. Bu sistem braketlerin dişlerin ön yüzeyi yerine, arka yüzeyine yapıştırılması suretiyle onların tamamen görünmez olmasını sağlayan bir tekniktir.

Diş yüzeyinde görünmez olması sebebi ile temizlenmesi kolay olan bu aparat, hastanın daha rahat kullanmasına yönelik tasarlanmıştır. Estetik kaygı oluşturmadığı için hastalar için uygundur. Kullanılan teller ve braketler her hastaya ayrı hazırlandığı için bilgisayarlı dizayn teknikleri ile üretilirler.

KULLANIMDA BUNLARA DİKKAT
İlk zamanlarda dile yakın bir bölgeye yerleştirilmesi sebebiyle dil apreye alışıncaya kadar bazı sıkıntılar yaşanabileceğini belirten Dr. Çağdaş Kışlaoğlu, hastanın konuşma zorluğu çekebileceğini ve dilde ilk zamanlar kızarıklıklar ve ağrılar olabilir. Dillin apreye alışmasından sonra bu sorunlar ortadan kalkar.

Tedavi sırasında öncelikle sert gıdalar tüketilmemeli, ön dişlerle ısırma ve baskı oluşturabilecek çiğneme yapılmamalıdır. Yumuşak gıdalar tüketilmeli ve besinler küçük parçalara ayrılmalıdır. Ayrıca ağız hijyeni iyi sağlanmalı, dişler düzenli fırçalanmalıdır.

“Ultraviyole ışınlar, göz kapaklarını kaplayan deride kanser oluşumuna, konjonktiva tabakasında kansere, gözde et (piterjium) olarak adlandırılan büyümeye, saydam tabakada ağrılı enflamasyona ve uzun dönemde kornea yüzeyinde bozulmaya sebep olabilir. Ayrıca ultraviyole ışınların katarakt oluşumu riskini artırdığı da bilimsel çalışmalarla da kanıtlanmış durumda.. Güneş ışığına aşırı maruziyet serbest radikalleri de ortaya çıkarıyor. Bu durum, retina hücrelerinde hasara neden olarak yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) gelişimine katkı da sağlıyor. . Bu nedenle gözleri güneşten korumak özellikle yaşlı hastalar için de önem taşımaktadır.”

ÇOCUKLAR DAHA HASSAS
Çocukların göz merceğinin ultraviyole ışınları süzebilme yeteneğinin yetişkinlerden daha az olduğunu belirten Dr. Sakaoğlu, “Yetişkinler gibi her yaştaki çocuklar da ultraviyoleden korunmaya ihtiyaç duyar. Sürekli dış ortamda çalışanlar, gözde kırılma kusurlarıyla ilgili (refraktif) cerrahi veya katarakt cerrahisi geçirmiş olanlar ile retina hastalığı olan kişilerin gözleri de güneş ışınlarının zararlı etkilerine karşı daha hassastır” diye bilgi veriyor.

GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ SEÇERKEN NELERE DİKKAT ETMELİ?
• İyi bir güneş gözlüğü; görünen ışığı, gözü rahatsız etmeyecek bir seviyeye indirirken zararlı ultraviyole ışınları da süzebilmeli.
• Gözlük camlarının renginin koyuluğu ile ultraviyole ışınları süzme yeteneği arasında bir ilişki bulunmuyor.
• Gözlük satın alırken en önemli nokta, ultraviyole ışınlara karşı koruyuculuk değerleridir. İyi kalitede güneş gözlüklerinin çoğu ultraviyole ışınların (UVA ve UVB) % 95’inden fazlasını süzerken bu oran % 99 ve daha yüksek de olabilir.
• Çevremizden de büyük miktarda ışın yansır. Bu nedenle güneş gözlüklerinin yanları kapalı ve yüzü saracak şekilde olması daha sağlıklıdır.
• Polarize camlı güneş gözlükleri ultraviyole ışınları süzmenin yanı sıra yol gibi düz yüzeylerde oluşan ışık parlamalarını engelleyerek daha kaliteli bir görüş sağlama özelliğine sahiptir. Ancak polarize camlarla LCD ekranlara belli bir açıdan bakıldığında ekran görüntüsü kaybolabileceği için araçlarında bu tür göstergeleri olan sürücüler dikkatli olmalıdır.
• Kontakt lenslerin çoğu ultraviyoleyi süzme yeteneğine sahiptir ancak lensler göz kapaklarının ışınlardan etkilenmesine engel olamazlar. Bu nedenle kontakt lens kullanıcıları ayrıca güneş gözlüğü takmalarında yarar var.

Dr. Çiftçi, güneşin insan sağlığı üzerindeki etkilerini anlatı. Tüm cilt kanseri vakalarının yüzde 80’inin güneşten korunma yolu ile önlenebildiğini söyleyen Çiftçi, güneşin zararlı etkilerinin sadece cilt sağlığını değil göz ve bağışıklık sistemini de etkilediğini belirtti. Güneş ışınlarının UVA ve UVB ışınlarını içerdiğini aktaran Dr. Çiftçi, “UVB ışınları yaz günlerinde daha yoğun olarak dünyamıza ulaşan, güneş yanıkları gibi erken dönem bulgularına ve cilt kanserine neden olan yüksek enerjili ışınlardır. UVA ışınları ise mevsimsel fark olmadan her zaman dünyaya ulaşan, ciltte lekenmeler, cilt kırışıklıkları, ciltte yaşlanma gibi geç dönem bulgulara yol açan düşük enerjili ışınlardır. Güneş, gözün merceği olan lens kısmında yangı yanıtı oluşturarak katarakta neden olabilmektedir ve ayrıca bağışıklık sisteminin gücünün azalmasına da neden olabilmektedir. Bu nedenlerle güneşin zararlı etkilerinden korunmak için önlemler almalıyız” dedi.

Son yıllarda insanların daha çok güneşe maruz kaldıkları aktivitelerle uğraşmaya başlamaları ve ozon tabakasındaki incelmenin sonucunda cilt kanseri görülme sıklığında anlamlı bir artış saptandığını ifade eden Dr. Mustafa Çiftçi, güneşten korunmak için alınacak önlemleri şöyle sıraladı: “İlk olarak alınması gereken önlem fiziksel olarak güneşten uzak durmaktır. Saat 11:00 ile saat 16:00 arasında herkes gölgede olmalıdır. Kumsal, beton ve deniz gibi yüzeyler ışığı yansıttıkları için gölgede bulunulsa bile ışınların halen cildimize ulaşabileceği unutulmamalıdır. Üç yaş altındaki çocuklar sürekli gölgede kalmalı, sadece sabah veya akşam, güneş ışınları dünyamıza eğik olarak ulaştığı dönemlerde güneşe çıkarılmalıdırlar. Altı ayın altındaki bebekler için mutlaka kolları ve bacakları örten kıyafetler seçilmeli, koyu gölgeden dışarı çıkarılmamalıdır. Özellikle çocuklar için geniş kenarlı şapka kullanılmalıdır.”

GÜNEŞ KREMİ ŞART
“Güneş koruma kremleri mutlaka UVA ve UVB’ye karşı etkili olmalıdır” diyen Dr. Çiftçi, şunları kaydetti: “Amerikan FDA kuruluşu tarafından, insanların cilt ve göz rengine göre güneşin zararlı etkilerine karşı hassasiyetlerinin sınıflandırıldığı bir çizelge oluşturulmuştur. Bu çizelgede en az hassas cilt tipinde bile minimum 15 SPF (güneşten korunma faktörü) güneş kremi kullanılması önerilmiştir. Altı ayın altındaki çocuklarda güneş kremi kullanımının zararlı olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunamamasına karşın güneş kremi kullanımı önerilmemektedir; altı ayın altında bebeklerin güneşe hiç çıkarılmamaları önerilmiştir. Ancak eğer altı ay altında bebek güneşe maruz kalacaksa az miktarda güneş kremi kullanılabilir. Güneş kremleri dışarıya çıkmadan en az 15 dakika önce kullanılmalıdır. Özellikle denize veya havuza girildikten sonra ve 2 saatte bir güneş kremi tekrar sürülmelidir. Su ile sık temas olacaksa suya dayanıklı ürünler tercih edilmelidir. Çocuklarda kullanılacak güneş kremi en az 30 SPF olmalıdır.”

MAYOSUNU DEĞİŞTİRİN
Denizden ya da havuzdan çıktıktan sonra mayoların değiştirilmemesi birçok hastalığın oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Islak mayo ile vakit geçirmek en başta idrar yolu enfeksiyonu riskini artırmaktadır. Örneğin ıslak mayo ile dolaşmak genital bölgede mantar enfeksiyonlarına yol açabilmektedir. Bu sebeple çocuğunuz için tercih edeceğiniz mayo ya da bikininin hava alan kumaşlardan yapıldığına dikkat edin. Çocuğunuz sudan çıktıktan sonra acilen ıslak mayonun kurusuyla değiştirmeniz bu riski engellemeniz için en iyi yoldur. Yine iç çamaşırlarının da hava alan cinsten özellikle pamuklu kumaştan olanlarının tercih edilmesinin sağlık açısından önemlidir.

ENFEKSİYONUN BAŞ SEBEBİ
İdrar yolu enfeksiyonu (İYE); “üriner sistem” adını verdiğimiz idrar yollarının herhangi bir bölgesinde ve herhangi bir sebeple enfeksiyon oluşması durumudur. Yenidoğan döneminde (ilk 1 ay) erkek çocuklarda, daha sonraki dönemlerde ise kız çocuklarda daha sık görülmektedir. Kız çocuklarda idrar yolunun daha kısa ve anüse yakın olması bağırsak bakterilerinin idrar yollarına bulaşmasına zemin hazırlar. Bakteriler, virüsler ve mantarlar idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilirler. En sık (%80) rastlanan etken bağırsak bakterilerinden biri olan E. Coli’dir.

RİSK FAKTÖRLERİ
• Kız çocuklarda tuvalet temizliğinin arkadan öne yapılması da enfeksiyonun gelişmesinde önemli rol oynar. Çocukların çok dar iç çamaşırı ve giysiler giymesi, havuz gibi durgun sularda yüzmesi
• Sünnetsiz erkek çocuklarda da İYE riski artmaktadır.
• Oyuna dalıp idrar tutma ve uzayan kabızlık idrar yolu enfeksiyonlarına zemin hazırlamaktadır.
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında böbrek ve idrar yolları ile ilgili patolojiler de araştırılmalıdır.

ALTINI ISLATIYOR MU?
İdrar yolu enfeksiyon belirtileri çocuğun yaşına göre değişkenlik göstermektedir. Yenidoğan döneminde aktivite azlığı, emmede azalma, uzamış sarılık, kilo alamama gibi bulgularla kendini gösterirken; daha büyük çocuklarda ateş, karın ağrısı, kusma, iştahsızlık, sık idrar yapma, idrar yaparken yanma görülebilmektedir. Daha önce işeme sorunu olmayan çocukta gündüz veya gece altını ıslatma yine idrar yolu enfeksiyonunu akla getirmelidir. Çocuklarda İYE belirti vermeden de seyredebileceğinden tüm sağlıklı çocuklara ilk kez 6-9 ay arasında ve daha sonra yılda bir kez idrar tahlili yapılmalıdır.

ANTİBİYOTİK ÖNEMLİ
Fizik muayene ve aileden alınacak öyküden sonra kesin tanı için idrar örneği alınarak idrar tahlili ve idrar kültürü yapılmalıdır. İdrar örneği steril koşullarda alınmalıdır. Küçük çocuklarda torba ile idrar alınmaktadır. Ancak kuşkulu durumlarda sonda ile veya iğne ile direkt mesaneden idrar alma (suprapubik aspirasyon) gibi yöntemler de kullanılmaktadır. Gerekli durumlarda üriner sistemi değerlendirmek, patolojileri ortaya koyabilmek için ultrason ve ilaçlı böbrek filmi de çekilebilmektedir. İYE tedavisinde antibiyotikler kullanılmaktadır. Yenidoğan dönemindeki idrar yolu enfeksiyonlarında veya böbreklerde de enfeksiyon ve yüksek ateş varsa (piyelonefrit) her yaş grubunda, hastaneye yatırılarak antibiyotik tedavisi verilmektedir. Genel durumu iyi, kusması olmayan 1 yaş üstü çocuklarda ağızdan antibiyotik verilmektedir. Tedavi süresi 7-14 gündür.

Polikistik over sendromunun, kadınlarda erken yaşlarda görülmeye başlayan ve birçok rahatsızlığa yol açabilen ciddi bir problem olduğunu, kısırlık ve estetik sorunlara yol açabildiğini ifade etti.

Kaya, bu hastalığın kadınlarda yüzde 6-8 oranında görüldüğünü dile getirerek, ”Başka bir deyişle her 12-15 kadından birinde polikistik over sendromu var” dedi. Ultrasonda da tespit edilebilen polikistik over sendromunun en sık adet düzensizliği ile ortaya çıktığını belirten Kaya, düzensizliğin yılda 6 ya da daha az adet görmeyle kendini gösterdiğini söyledi.

Kaya, gebe kalamama şikayeti ile değişik merkezlere başvuran kadınların yaklaşık yüzde 50′sinde polikistik over sendromu bulunduğunu dile getirerek, polikistik over sendromunun yumurtlama bozukluğuna yol açtığı için gebe kalmayı engellediğine işaret etti. Kaya, yumurtanın yeterince büyümemesi ve yumurtlamanın olmamasının gebelik oluşumunu olumsuz etkilediğini belirterek, ”Kadınlarda yumurtlama hormonu progesterondur. Ancak bu hastalarda sadece östrojen hormonu hakimdir. Böyle olunca da ihmal edilmiş vakalarda rahim iç tabakası kalınlaşır, bunun sonucunda da rahim içi kanseri riski artar” diye konuştu.

-”KILLANMAYA VE ERKEK TİPİ SAÇ DÖKÜLMESİNE YOL AÇABİLİYOR”-
Kaya, hastalığın ikinci en önemli özelliğinin erkeklik hormonu testosteronun kanda artmasına bağlı olarak tüylenmenin görülmesi olduğunu ifade etti.

Kıllanmanın özellikle yüzde, çene altında, göğüs uçlarında ya da göbeğe doğru görüldüğünü anlatan Kaya, erkeklik hormonunun yüksekliğinin erkek tipi saç dökülmesine, yağlanma ve sivilcelere de yol açtığını belirtti.

Kaya, polikistik over sendromunun insülin metabolizmasında da bozukluklara neden olabildiğini işaret ederek, ”Şeker hastalığında olduğu gibi insülin etkisine karşı direnç olur. Araştırmalara göre, bu hastalığı olanların yüzde 40′ında gizli şeker, yüzde 8′inde de aşikar şeker var. Neredeyse polikistik over sendromu olan iki hastadan birinde şeker düzensizliği çıkıyor” dedi.

-”TÜP BEBEK UYGULAMASI BAŞARILI”-
Hastalığın konusunda başarılı tedavi olanakları bulunduğunu belirten Kaya, özellikle hastalıktan kaynaklı gebelik sağlanamaması halinde tedavinin ilk olarak hap kullanılması ve iğne yapılması şeklinde olduğunu anlattı.

Kaya, bu yöntemlerin etkili olmaması halinde tüp bebek tedavisinin uygulandığını anlatarak, ”Polikistik over sendromlu olgularda tüp bebek uygulaması başarılı. Çünkü, bu hastalar çok sayıda yumurta ve embriyo üretebiliyorlar” diye konuştu.

Polikistik over sendromunun tanısının detaylı muayene, ultrasonografi ve kan hormon analizleri ile konulabildiğini, tedavi ile hastanın kozmetik sorunlarının çözülebildiğini bildiren Kaya, çocuk sahibi olma konusundaki beklentilerinin karşılanabildiğini ve ileri yaşlarda ortaya çıkması muhtemel metabolik sorunların önlenebildiğini sözlerine ekledi.

California Üniversitesinden Prof. Kristine Yaffe ve ekibinin yaptığı araştırmada, 55 yaş ve üzerindeki 281 bin 540 kişinin sağlık durumu incelendi.

7 yıl süren araştırma sırasında, beyin dokusunda zedelenme olanların Alzheimer’a yakalanma riskinin 2 kat fazla olduğu belirlendi. Bu kişilerin ileride hastalığa yakalanma riskinin yüzde 15,3, doku zedelenmesinin olmadığı kişilerde ise yüzde 6,8 olduğu görüldü.

Loyola Üniversitesinden Prof. Christopher Randolph ve ekibinin yaptığı, 513 eski Amerikan futbolcusunun katıldığı araştırma da benzer sonuçlar verdi.

Bilimadamları, Amerikan futbolu oynadıkları sırada birçok kez kafa travmasına maruz kalan sporcularda Alzheimer gibi yaşa bağlı sinir hasarları riskinin artabileceğini belirtti.

Araştırmacılar, düşme ve trafik kazaları sonucu sık rastlanan kafa ve beyin travmalarının sık sık patlamalara maruz kalan Irak ve Afganistan’da görev yapan askerlerde de yaygın olduğunu vurguladı.

Daha önce yapılan araştırmalardan bazıları beyin dokusunun zedelenmesi ve bunama riski arasında bağlantı olduğunu, bazıları ise böyle bir bağlantının bulunmadığını ileri sürüyordu. Bugün Uluslararası Alzheimer Birliğinin konferansında sunulan bu iki araştırma bağlantı olasılığını güçlendirdi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), verem hastalığını tespit etmek için kullanılan kan testlerinin güvenilir olmadığını bildirdi

BM örgütü DSÖ’den bugün yapılan açıklamada, verem hastalığıyla ilgili testlere yönelik yeni bir tavsiye yayımlanacağı belirtilirken, gelecek hafta sonuna doğru yayımlanması beklenen tavsiyede hastalara eski metot tükürük mikroskopisine devam etmelerinin önerileceği kaydediliyor.

DSÖ’nün Veremi Durdurma Bölümünün Müdürü Mario Raviglione, Amerikan Associated Press haber ajansına verdiği demeçte, testlerin para ve zaman kaybına neden olduğunu, hastalıkla ilgili uygun tedavileri riske attığını söyledi.

Veremle ilgili kan testlerinin genellikle Hindistan gibi gelişmekte olan ülkelerde uygulandığı bildiriliyor.

Dünyada halen 3 milyonu Hindistan’da olmak üzere 14 milyon verem hastası olduğu tahmin ediliyor.

Bilim insanları, kronik Hepatit-C’ye yönelik ilacın dirençli hastalarda bile tam tedavi sağladığını, HIV ilacının AIDS’i kronik bir hastalığa dönüştürerek hastaların yaşam süresini 20–25 yıl artırabildiğini bildirdiler. Dr. Ercem Atillasoy, ilaçla ilgili, “Daha önce hiç tedavi görmeyen ya da tedavisi başarısız olan, karaciğer hastalığı gelişen yetişkin hastalarda son derece etkili. Bu Hepatit-C tedavisinde bir dönüm noktası” dedi. Atillasoy, HIV’e karşı geliştirilen ilacın ise ABD’de ve Avrupa’da onay aldığını söyledi.