Dünya Bankası ve IMF’nin insani kalkınma sorunlarına değinen 2010 Küresel İzleme Raporu’nda “Krizden etkilenen hane halklarının harcama kesintileri, Ermenistan, Karadağ ve Türkiye’nin gelecekteki refahı tehlikeye atıyor” ifadesi yer aldı.

Rapora göre Türkiye’de en yoksul hane halklarının yüzde 75’i çocuklarının gıda harcamalarında kesinti yaptı.

-ROMAN ÇOCUKLAR TEMİZ GİYSİ VE SABUN OLMADIĞI İÇİN OKULA GİDEMEDİ-

Dünya Bankası ve IMF’nin ortak “Krizden Sonra Binyıl Kalkınma Hedefleri” başlıklı 2010 Küresel İzleme Raporu (Global Monitoring Report) yayınlandı. Raporda zaten var olan sorunların küresel ekonomik krizle birleştiği, 13 ülkede yapılan bir yoksulluk gözlem araştırmasına göre Orta Afrika ve Gana gibi ülkelerde ana babaların çocuklarını okuldan almaya zorlandığı, diğer ülkelerde de çocuklarının okul ücretlerini ödemede güçlükle karşılaştığı belirtildi.

Raporda “Sırbistan’da Roman çocuklar temiz giysi ve sabun yetersizliğinden okulları terk etti. Filipinler ve Kamboçya’da yoksul hane halkları çocuklarının okula devamını sağlamak için gelir şokları karşısında genel tüketim harcamalarında kesintiye gittiklerini bildirdiler.

Ermenistan, Karadağ ve Türkiye’deki son anketler krizin neden olduğu gelir düşüşlerinin tüketimde azalışı nasıl etkilediği konusunda fikir verdi” örnekleri verildi. Ermenistan, Karadağ ve Türkiye hakkında ise şu ifadeler yer aldı:
“Ermenistan: Hane halkları içinde gıda tüketimi yüzde 41, sağlık harcamaları yüzde 47 düştü. Gıda tüketimlerini azaltması gelirle ters orantılı oldu, en zenginler gıda tüketimlerini yüzde 20, en yoksul yüzde 20 ise yüzde 55’ten fazla azaltmaya yöneldi. Daha büyük kesintiler eğlence ve pahalı yiyecek harcamalarında görüldü. Kesintiler eğitim harcamalarının finansmanı için yapıldı.

Karadağ: İşsizlik rakamları, kesintilerin hane halklarının yaklaşık dörtte birini etkilediğini ortaya çıkardı. Sosyal güvenlik ağı hane halklarının sadece en yoksul yüzde 20’sini kapsıyor, ücretler dibe vurup ‘gayrı resmi sosyal güvenlik ağı’ (aile dayanışması) çökerken, gayrı resmi özel transferler de yok oldu. Ailelerin yüzde 9’u sağlık muayenelerinden vazgeçti, yoksul kesimde ise doktor muayenelerini bırakanların oranı yüzde 25 oldu.

Yoksulların sağlık sigortalarında da aynı oranda iptaller görüldü. Eğitim harcamalarında da yüzde 20 ile 11 arasında azalış ortaya çıktı.
Türkiye: Türkiye’de en yoksul hane halkları, ücret ve kendi işvereni olanların serbest meslek gelirlerinde en büyük kayıpları yaşadı.

En yoksul yüzde 20’lik kesimin yaklaşık yüzde 91’i gelir kaybına uğrarken en zengin yüzde 20’lik kesim de bir miktar gelir kaybı gördü. Sosyal güvenlik ağı en yoksul ailelerin sadece yüzde 20’sini kapsadı, eldeki varlıkların satışını, tasarrufların harcanmasını ve destek için başka gayrı resmi kaynaklar bulunmasını zorunlu kıldı. En yoksul ailelerin yüzde 75’i çocuklarının gıda harcamalarında kesinti yaptı, yüzde 29’u sağlıkta, yüzde 14’ü de eğitimde kesintiye gitti. Orta sınıf hane halkları dahi özellikle eğitim harcamalarını kıstı.”

-HARCAMA KESİNTİSİ TÜRKİYE’DE GELECEKTEKİ REFAHI TEHLİKEYE ATIYOR-

Dünya Bankası raporunda “Krizle etkilenen hane halklarının harcama kesintileri Ermenistan, Karadağ ve Türkiye’de gelecekteki refahı tehlikeye atıyor” başlığıyla üç ülkeden sonuçların bulunduğu bir tablo da yer aldı.

Tablonun TEPAV, UNICEF ve Dünya Bankası tarafından 2009’da yapılan Türkiye Refah Gözlem Anketi’nden alınan bölümünde şu sonuçlara yer verildi:
-Yanıt veren ailelerin yüzde 73’ü kriz nedeniyle daha ucuz gıdalara yöneldiklerini belirtti.
-Vatandaşların yüzde 65’i gıda dışı ürünlerde daha ucuza yöneldi.
-Yüzde 53 gıda tüketimini azalttı.
-Yanıt verenlerin yüzde 49’u arkadaşlarıyla daha az görüşmeye başladı.
-Yüzde 48’i gıda dışı ürün almayı kesti.
-Yanıt verenlerin yüzde 31’i ulaşım türünü değiştirdi.
-Yüzde 30’u bilgi-iletişim hizmetlerinden daha az yararlanmaya başladı.
-Ankete karşılık verenlerden yüzde 26’sı önleyici sağlık hizmetleri itibarıyla doktor kontrollerini azalttı.
-Yüzde 21’i sağlık hizmetlerinden eskisine oranla daha az yararlanmaya başladı.
-Ankete yanıt veren hane halklarından yüzde 10’u ise aile içinde dil, bilgisayar ve diğer türdeki kursların bırakıldığını, okul giriş ücretlerinin ödenmemeye başlandığını ya da geciktirildiğini belirtti.”

-KRİZİN YOKSULLUKLA MÜCADELEDEKİ YAVAŞLATICI ETKİSİ BEŞ YILDAN FAZLA SÜRECEK-

Rapor dünyadaki duruma değinirken de özetle “Küresel ekonomik kriz gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun azaltılması adımlarını yavaşlattı ve Binyıl Kalkınma Hedeflerine ilerlemeyi engelledi.

Krizin Binyıl Kalkınma Hedeflerinde özellikle açlıkla mücadele, ana ve çocuk sağlığı, kadın-erkek fırsat eşitliği, temiz suya erişim ve salgın kontrolü gibi alanlarda olumsuz etkide bulundu ve etki 2015 yılının oldukça ötesine geçecek.

Sonuç olarak kriz nedeniyle 53 milyon insan daha 2015 yılına kadar aşırı yoksul olacak” saptamasını yaptı. Buna göre aşırı yoksul sayısı beş yıl sonra 920 milyona ulaşacak, ancak bu sayının 1990’daki 1 milyar 800 milyon kişiyle kıyaslandığında hatırı sayılır bir düşüşe karşılık geldiği belirtildi.

Rapordaki tahminler çerçevesinde gelişmekte olan ülkelerin hala, 2015 yılı itibarıyla aşırı yoksul sayısının 1990’daki seviyesinin yüzde 42’sine indirmek şeklindeki ilk Binyıl Kalkınma Hedefini gerçekleştirme yolunda bulunduğu da kaydedildi. 

2009 yılı gelirleri için Mart ayında verilen yıllık gelir vergisi ve gayri menkul sermaye iradı (GMSİ) beyannameleri üzerinden yapılan değerlendirmeler tamamlandı ve Türkiye’nin en fazla gelir vergisi ödeyecek 100 ismi belirlendi.

2009 yılının vergi rekortmeni, Aydın Doğan olurken Salvo Taragano 2. , Mustafa Rahmi Koç 3. oldu.

4 Sanatçı ilk yüzde
Acun ılıcalı sanatçılar arasında vergi rekortmeni oldu.
Türkiye’nin en çok gelir vergisi ödeyecek ilk 100 ismi arasında sanat dünyası da 4 isimle temsil ediliyor.2 milyon 668 bin 432 lira vergi tahakkuk eden Acun Ilıcalı listeye 45, 2 milyon 351 bin 377 lira vergi ödeyecek olan Mehmet Ali Erbil 53, 1 milyon 705 bin 293 lira vergi ödeyecek olan Cem Yılmaz da 86′ıncı sıradan girdi.

Listede 98′inci sırada bulunan Beyazıt Öztürk’ün vergisi de 1 milyon 550 bin 936 lira olarak tespit edildi. İlk 100′ün 61′inin geliri de menkul kıymet gelirlerinden oluştu.

Yıllık bazda ise ÜFE yüzde 2.46 gerilerken, TÜFE yüzde 5.24 artış gösterdi.

Ocak-Mayıs döneminde TÜFE yüzde 1.71 artış gösterirken, ÜFE ise yüzde 2.30 arttı.

Mayıs ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara göre yıllık enflasyon ise tüketici fiyatlarında yüzde 9,49, üretici fiyatlarında yüzde 8,96 düzeyinde gerçekleşti.

Süreyya Serdengeçti, konferansta şöyle konuştu:
“Bizim gibi gelişmekte olan ülkelerin krizleri bu kadar çok sürmüyor. Finans sistemlerin bütün dünyada düzenlenmesi ve denetlenmesi konusunda sorunlar olduğu gayet açık bir şekilde ortaya çıkıyor. Bu kriz sanırım gündemden düşmeyecek.
Bu krizin çıkış noktasında bankacılığın temel kurallarının ihlali vardır. Bir adam düşünün ki, Amerika’da kendine ev alacak. Ama banka biliyor ki, bu adam kredi kartı borcunu ödemiyor. Şahsın çekleri boş çıkıyor. Kredinin günü gelince, bu adam zora düşünce evinin kredisini de ödeyemiyor, bu olay bu kadar basit. Oysa bankacılığın en temel ilkesi nedir? Geri ödemeyecek adama kredi açılmaz. Gittiğim bazı uluslararası konferanslarda, özellikle küçük ülkelerin kamu oylarında ‘Kriz bizim ülkeyi etkilemez’ deniliyor. Hayır, kriz ufak da olsa her ülkeyi etkiler, ülkeler küçük de olsa ticaret yönünden dışarıya bağlıdırlar. Krizlerde gelişmekte olan ülkelerde paralar değer kaybediyor, büyüme aşağıya doğru geldi ve gelmeye de devam ediyor. İşsizlik yukarıya doğru gidiyor. Enflasyon düşmeye devam ediyor. Dünyada da enflasyonlar düşüyor, faizler de düşüyor.
Bu kriz erken bitecek’ diye bir kaide yok
Bu krizin şeklini biliyoruz. Kitaplarda da yazıyor. Krizin bir inişi var, bir ortası var, bir de çıkış yeri var. Krizin en kötülerden biri ‘L’ tipi krizdir. Yani krize girersiniz sonra da çıkamazsınız. Şu an ki yaşadığımız kriz ‘U’ tipinde bir krizdir. Bu krize yakında zamanda girilmedi. Ağustos 2007 başlayan kriz giderek derinleşti. Aradan 20 ay geçti halen ‘Kurtulma noktasına geldik’ bile diyemiyoruz. Yaşadığımız kriz biraz uzun süreceğe benziyor” .